Slikproblemen bij MS: wat je bijhoudt

Bijgewerkt op 29 okt. 2026

Slikproblemen bij MS kunnen onopvallend zijn: een maaltijd die langer duurt, hoesten bij water, een hap die lijkt te blijven steken. Omdat ze komen en gaan, ben je ze makkelijk vergeten tegen de tijd dat je je team ziet.

Deze gids laat zien wat je bijhoudt bij slikproblemen bij MS: de signalen, welke voeding en dranken lastig zijn, eetgewoonten, vermoeidheid en schubs, en wat je meeneemt naar een logopedist.

Waarom slikproblemen bij MS het bijhouden waard zijn

Multiple Sclerosis Journey (onderdeel van Health Journey Labs) heeft informatie van de MS Trust en de MS Society bekeken. De MS Trust legt uit dat kauwen en slikken de samenwerking van een aantal spieren in mond en keel vragen, waaronder de spieren die je luchtpijp beschermen, en dat schade aan het centrale zenuwstelsel door MS die spieren kan verzwakken of hun samenwerking kan verstoren (MS Trust). Het kan ook beïnvloeden hoe je eten en drinken in je mond en keel voelt (MS Trust).

Volgens de MS Trust blijkt uit onderzoek dat ongeveer een derde van de mensen met MS in zekere mate slikproblemen heeft, dat ernstigere klachten waarschijnlijker zijn bij verder gevorderde MS en dat lichte of af en toe optredende problemen al vroeg aanwezig kunnen zijn en ook tijdens schubs kunnen optreden (MS Trust).

Een gedateerd logboek helpt omdat het patroon telt: welke maaltijden, welke texturen en welke weken. Dat wil een therapeut weten.

In Multiple Sclerosis Journey bewaart de Daily check-in slik-notities op dezelfde dag als andere symptomen.

Wat je bijhoudt over de signalen

De MS Trust noemt manieren waarop MS het slikken kan beïnvloeden: moeite met kauwen of met het onder controle houden van vocht in je mond, eten dat blijft steken of voelt alsof het in je keel zit, momenten van hoesten of verslikken bij eten of drinken en moeite om speeksel onder controle te houden, waardoor je kunt kwijlen.

Er wordt uitgelegd wat erachter kan zitten: zwakke spieren kunnen kauwen zwaar en vermoeiend maken, zodat je meerdere keren moet slikken om één hap weg te krijgen; trage of slecht gecoördineerde bewegingen kunnen vocht of etensdeeltjes in de luchtpijp laten komen, wat hoesten veroorzaakt; en minder gevoel kan betekenen dat speeksel niet meer zo vanzelf wordt doorgeslikt (MS Trust).

Noteer elke keer met de datum, de maaltijd en wat er gebeurde, zoals hoesten bij water, eten dat bleef steken of een lange maaltijd. Na een paar weken laat het logboek zien welke signalen bij jou horen.

In Multiple Sclerosis Journey legt het Dagboek vast wat er gebeurde, in je eigen woorden.

Wat je bijhoudt over voeding en dranken

De MS Trust raadt aan te weten welke soorten voeding eerder problemen geven, en merkt op dat als droog eten of dunne vloeistoffen, zoals gewoon water, moeilijker zijn, je ze makkelijker kunt maken, bijvoorbeeld door de grootte van de hap, het bestek of de bereiding aan te passen.

De MS Society voegt toe dat eten aanpassen kan betekenen droog eten met saus vochtiger maken of zacht eten nemen, dat sommige mensen van nature dikkere dranken zoals smoothies makkelijker vinden en dat verdikkingsmiddelen aan vloeistoffen kunnen worden toegevoegd, waarbij een logopedist de juiste dikte adviseert.

Noteer welke voeding en dranken lastig waren en welke goed gingen, met een notitie over de textuur: droog, kruimelig, dun of gemengd. Zo wordt een vage zorg een lijst waarmee een therapeut kan werken.

Voor notities over eten, zie wat je bijhoudt over voeding en MS-vermoeidheid.

In Multiple Sclerosis Journey legt de Voedseltracker vast welke voeding en texturen lastig waren.

Wat je bijhoudt over eetgewoonten

De MS Society noemt eenvoudige aanpassingen die een logopedist kan aanraden: rechtop zitten bij eten en drinken en minstens 30 minuten na een maaltijd rechtop blijven; je hoofd recht of iets naar voren gekanteld houden; in een rustige sfeer eten en afleiding zoals TV of je telefoon vermijden; niet haasten en geen te grote hap nemen; goed kauwen; tussen de happen drinken; en niet praten tijdens het eten, omdat praten en eten elkaar kunnen hinderen en de kans op verslikken kunnen vergroten.

De MS Trust voegt toe dat als je je snel verslikt bij het eten, je het beste kunt eten met iemand in de buurt die weet hoe te helpen.

Kies steeds één gewoonte en noteer of je die volhield en hoe de maaltijd ging. Na een week zie je welke verandering hielp.

In Multiple Sclerosis Journey stelt Weekly Goals één klein doel, zoals rechtop blijven na de maaltijd, en laat zien of het lukte.

Wat je bijhoudt over vermoeidheid en schubs

De MS Trust stelt dat kleinere, frequentere maaltijden, of je grootste maaltijd op het moment dat je het minst vermoeid bent, kunnen helpen, en merkt op dat slikproblemen tijdens schubs kunnen optreden.

De MS Society noemt het verschuiven van eettijden, zodat je niet moe hoeft te eten, als iets wat een logopedist kan voorstellen.

Noteer dus het tijdstip van elke lastige maaltijd en je vermoeidheid die dag. Gaat slikken tijdens een schub moeilijker, markeer dan begin en einde, zodat je ziet of het met de schub wegtrok. Vallen lastige maaltijden vaak laat op de dag of na een drukke ochtend, dan is ook dat nuttig, omdat het erop wijst je hoofdmaaltijd te verplaatsen naar een moment met meer energie.

Weet je niet zeker of een zwaardere week een schub is of een vermoeide periode, dan helpt een gedateerde notitie je team toch om te beslissen. Zie hoe je een MS-schub onderscheidt van een slechte dag.

Voor schubweken, zie hoe lang een MS-schub duurt en wat je bijhoudt.

In Multiple Sclerosis Journey markeert de Flare Tracker schubdagen met intensiteit en duur.

Wat je meeneemt naar een logopedist

Volgens de MS Trust kan een logopedist beoordelen hoe je slikken is aangedaan en advies geven over houding, dikte van voeding en dranken, eetomgeving en mogelijke oefeningen om de betrokken spieren te versterken, samen met collega's uit fysiotherapie en diëtetiek.

De MS Society waarschuwt dat als slikken of kauwen heel moeilijk wordt, je kunt afvallen of uitdrogen, en dat eten of drinken in de luchtpijp kan leiden tot longontstekingen, aspiratiepneumonie genoemd. Dat zijn redenen om je MS-team om een verwijzing te vragen in plaats van af te wachten.

Neem de data van hoest- of verslikmomenten mee, de lastige voeding en dranken, hoe lang maaltijden duren, elke gewichtsverandering en longontstekingen. Voeg de vragen toe die je beantwoord wilt hebben.

In Multiple Sclerosis Journey maakt het Doctor Report van die weken een samenvatting voor je team.

Hoe Multiple Sclerosis Journey kan helpen

Eén lastige maaltijd wuif je makkelijk weg. Lastiger is het om slikmomenten, texturen, gewoonten en schubweken in één gedateerd logboek te houden, zodat je team het patroon ziet.

Multiple Sclerosis Journey is een persoonlijke MS-tracker van Health Journey Labs in de App Store en Google Play. Hij legt symptomen, schubs, medicijnen en onderzoeken vast in één gedateerde geschiedenis. Voor een vergelijking van MS-trackers, zie de beste apps voor multiple sclerose in 2026. Dit kun je gebruiken, en zo helpt elk onderdeel:

• My Meds — Namen en tijden van medicijnen, inclusief ziektemodificerende therapieën en symptoommedicatie, zodat je de tijden naast weken met vermoeidheid en functioneren kunt leggen.
• Daily check-in — Een korte begeleide ronde langs symptomen, stemming, voeding, slaap, beweging, medicijnen en externe factoren, waaronder vermoeidheid, mobiliteit of gevoel en hersenmist.
• Flare Tracker — Markeer een dag die duidelijk slechter is dan je gewone zware week, met categorie, intensiteit en duur, zodat je een eenmalige piek van een patroon onderscheidt.
• Dagboek — Vrijere notities, ook met spraak als hersenmist of vermoeidheid typen lastig maakt, zoals context over hitte of reizen en vragen op het werk.
• Weekly Goals — Stel één klein doel, zoals een korte rustpauze voor het heetste deel van de dag of een dagelijkse rekoefening, en kijk of het lukte.
• Mijn laboratoria — Uitslagdata voor MRI, hersenvocht, bloedbeeld, vitamine D of andere tests, zodat elke uitslag naast je gevoel in die maand staat.
• AI companions — Clara en gespecialiseerde companions zien je vastgelegde geschiedenis al, wat helpt bij formuleringen voor het consult of ideeën om je energie te doseren.
• Doctor Report — Twee weergaven: het Afsprakenplanningsrapport, een lijst met vragen om voor een afspraak voor te bereiden, en Rapport genereren, een gedateerde samenvatting van je recente verloop om aan een arts te laten zien, opgeslagen in Mijn zorgteam.
• Mijn zorgteam — Een profiel voor elke zorgverlener, plus notities die je voor, tijdens en na afspraken gebruikt.
• Learn — Korte onderwerpen over vermoeidheid, hittegevoeligheid, energie doseren, schub of slechte dag en het voorbereiden van afspraken.
• My Assessments — Gestructureerde check-ins die over de weken context over jou toevoegen.
• Menstruatietracker — Cyclusdata en bloedverlies, zodat je de cyclus naast weken met vermoeidheid, hersenmist of hitte kunt leggen.
• Voedseltracker — Regels over eten en drinken wanneer eten, cafeïne of alcohol samenvalt met dagen met minder energie, slechtere slaap of meer hersenmist.
• Weight Tracker — Gewichtsmetingen als gewicht deel is van wat jij en je zorgverlener in de gaten houden.

Alles wat je vastlegt vormt één geschiedenis. Begeleide formulieren bevatten de belangrijkste vragen, en je kunt eigen symptomen toevoegen als je eigen labels nodig hebt. Multiple Sclerosis Journey is gratis te downloaden.

Bronnen

• MS Trust — Slikken (Engelstalig)
• MS Society — Omgaan met slikproblemen bij MS (Engelstalig)

FAQ